Η μεγ@λη εξ@ρτηση

Ο «ιός» της εξάρτησης στο διαδίκτυο είναι πλέον πρόβλημα για πολλές οικογένειες. Οι επιστήμονες δυσκολεύονται ακόμα να ορίσουν τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ κατάχρησης και εξάρτησης. Πάντως, σύμφωνα με τα αποτελέσματα περσινής έρευνας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, ένας στους οχτώ ενήλικες δηλώνει «αδυναμία ηλεκτρονικής αποσύνδεσης» για διάστημα μεγαλύτερο των 2-3 ημερών.

Αναγνωρίστε τα συμπτώματα

α. Ψυχολογικά

Το παιδί, όση ώρα βρίσκεται στο internet, είναι χαρούμενο έως ενθουσιασμένο.

Αυξάνεται σταδιακά ο χρόνος που παραμένει συνδεδεμένο.

Κάθε φορά που μπαίνει στο internet, δυσκολεύεται να διακόψει τις διαδικτυακές δραστηριότητές του.

Όταν τελικά το κάνει, γίνεται οξύθυμο, αισθάνεται θλίψη και κενό.

Παραμελεί τα μαθήματά του, αλλά και τις εξωσχολικές δραστηριότητές του.

Παραμελεί την οικογένεια και τους φίλους του.

Λέει συχνά ψέματα.

β. Σωματικά

Παρουσιάζει διατροφικές διαταραχές, δηλαδή τρώει ακατάστατες ώρες ή τρώει λίγο επειδή ξεχνιέται με τον υπολογιστή.

Παρουσιάζει διαταραχές στον ύπνο και αλλάζει τις συνήθειες ξεκούρασής του. Για παράδειγμα, μπορεί να κοιμάται αργά, να έχει αϋπνία, να κοιμάται λίγες ή ακατάστατες ώρες. Είναι πιθανό, ακόμη, να ξυπνάει από εφιάλτες οι οποίοι οφείλονται είτε στις βίαιες σκηνές που έχει δει είτε στην υπερένταση. Στις παραπάνω περιπτώσεις, ξυπνάει κουρασμένο και κακόκεφο.

Εμφανίζει μυοσκελετικές παθήσεις (για παράδειγμα, σκολίωση).

Παρουσιάζει, επίσης, «συμπτώματα» καθιστικής ζωής (όπως αύξηση βάρους, νωθρότητα κ.ά).

Τα μάτια του είναι ξηρά και ταλαιπωρείται από οφθαλμολογικά προβλήματα.

Υποφέρει από ημικρανίες.

Παραμελεί την προσωπική υγιεινή του.

Ποια παιδιά είναι ευάλωτα

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να προσθέσουμε ότι, σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, πιο ευάλωτα θεωρούνται τα εσωστρεφή, μη δημοφιλή, συνεσταλμένα παιδιά ή εκείνα που μένουν πολλές ώρες μόνα τους στο σπίτι. Επίσης, όπως υπογραμμίζει ο κινέζος Δρ. Ζου Λεϊτίνγκ, ψυχολόγος στο Κέντρο Καταπολέμησης Εθισμού στο Διαδίκτυο, «σε εξάρτηση οδηγούνται οι έφηβοι που έχουν πολύ απαιτητικούς ή αδιάφορους γονείς. Έτσι, δραπετεύουν στον εικονικό κόσμο επιζητώντας επιτεύγματα, σημασία και ικανοποίηση, αλλά και το αίσθημα του ανήκειν...» 

Λάβετε τα μέτρα σας

Η ευκολότερη λύση είναι να θεωρήσουμε το internet «κακό δαίμονα των καιρών». Η σωστότερη προσέγγιση είναι να καταφέρουμε να εξισορροπήσουμε το χρόνο που περνάει το παιδί μας στο διαδίκτυο, αναγνωρίζοντας ότι πρόκειται για ένα μέσο επικοινωνίας, μάθησης και ψυχαγωγίας. Αυτά τονίστηκαν στην ομιλία της ψυχολόγου-παιδοψυχολόγου Αλεξάνδρας Καππάτου με τίτλο «Εθισμός στο διαδίκτυο», στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου «We want safer children online». Μέρος της αναδημοσιεύεται στον Ελληνικό Κόμβο Ασφαλούς Διαδικτύου, μαζί με τις εξής οδηγίες.

1. Χρονομετρήστε το. Υπολογίστε πόσο χρόνο περνά καθημερινά μπροστά στον υπολογιστή και στο internet. Οι ερευνητές όρισαν ως εθισμό τη χρήση του διαδικτύου για πάνω από 5 ώρες ημερησίως. Καλό είναι να μην ξεπερνάει τις 2 ώρες την ημέρα.

2. Δώστε του το καλό παράδειγμα. Αν εσείς οι ίδιοι δυσκολεύεστε να ελέγξετε τη χρήση του διαδικτύου, σκεφτείτε ότι αποτελείτε και λάθος πρότυπο για το παιδί σας.

3. Συντάξτε έναν κατάλογο κανόνων (π.χ. ώρες χρήσης). Αλλά αποφύγετε τις απαγορεύσεις: Εξάλλου, το internet ανήκει πλέον στην καθημερινότητα των μαθητών.

4. Κοινωνικοποιήστε το παιδί. Ενθαρρύνετε τη συμμετοχή του σε αθλητικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες, βοηθώντας το συγχρόνως να αποκτήσει πραγματικές κοινωνικές επαφές.

5. Τοποθετήστε τον υπολογιστή στο σωστό σημείο. Βγάλτε τον από το παιδικό δωμάτιο και εγκαταστήστε τον σε κοινόχρηστο χώρο, να μπορείτε να το παρακολουθείτε.

6. Αναζητήστε στοιχεία για κάθε ηλεκτρονικό παιχνίδι σε ιστοσελίδες όπως η PEGI (http://www.pegi.info).

7. Αναζητήστε λογισμικά προγράμματα γονικού ελέγχου, όπως της υπηρεσίας MSN Premium (http://join.msn.com).

8. Απευθυνθείτε σε ειδικό σε περίπτωση που παρατηρήσετε συμπτώματα εξάρτησης. Ίσως χρειαστεί ψυχική υποστήριξη και ψυχοθεραπεία.

Πού να απευθυνθείτε

Ελληνικός Κόμβος Ασφαλούς Διαδικτύου, τηλ.: 210 8033400, www.saferinternet.gr. Τηλέφωνο καταγγελιών «ύποπτων ιστοσελίδων», ιστοσελίδων με εικόνες κακομεταχείρισης παιδιών, πορνογραφικό, ρατσιστικό, ξενοφοβικό περιεχόμενο κ.ά.: 210 9558450.